đất xã Sóc Sơn có được làm nhà máy đồ uống không

Rate this post

Một nghiên cứu toàn diện, mang tính thực tiễn và pháp lý để giúp nhà đầu tư, chủ đất và cán bộ quản lý trả lời câu hỏi: đất xã Sóc Sơn có được làm nhà máy đồ uống không. Bài viết này cung cấp hướng dẫn từng bước, các quy định liên quan, rủi ro môi trường và xã hội, đồng thời đề xuất lộ trình pháp lý và kỹ thuật nhằm tối ưu hoá khả năng hiện thực hóa dự án sản xuất nước giải khát tại địa bàn Sóc Sơn.

Minh họa vị trí và khả năng quy hoạch sản xuất


Mục lục

  • Tóm tắt vấn đề và kết luận nhanh
  • Khung pháp lý và quy hoạch liên quan
  • Đặc thù đất đai tại xã thuộc huyện Sóc Sơn
  • Quy trình thủ tục xin phép và giấy tờ cần chuẩn bị
  • Yêu cầu về môi trường, nước và xử lý nước thải
  • Tiêu chuẩn an toàn, phòng cháy chữa cháy và an sinh lao động
  • Lựa chọn kỹ thuật, tổ chức sản xuất và quản lý chất lượng
  • Phân tích chi phí, phương án đầu tư và phương án tối ưu
  • Lộ trình thực hiện từng bước kèm checklist
  • Kết luận, khuyến nghị và liên hệ tư vấn

Tóm tắt vấn đề và kết luận nhanh

  • Về tổng quan: khả năng xây dựng nhà máy sản xuất đồ uống tại Sóc Sơn hoàn toàn khả thi nhưng phụ thuộc vào loại đất, quy hoạch sử dụng đất, yêu cầu về môi trường và các thủ tục hành chính.
  • Nếu mảnh đất đã được quy hoạch là đất công nghiệp, đất cụm công nghiệp, hay đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp: có thể triển khai nhanh hơn, cần hoàn thiện các giấy phép chuyên ngành (đầu tư, xây dựng, môi trường, an toàn thực phẩm…).
  • Nếu mảnh đất thuộc đất nông nghiệp hoặc đất ở: bắt buộc phải chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xin phép chuyển mục đích tại cơ quan quản lý đất đai (UBND huyện/Sở TNMT) và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định.
  • Kết luận vắn tắt: có thể trả lời rằng đất xã Sóc Sơn có được làm nhà máy đồ uống không — câu trả lời là “có” nếu tuân thủ đúng quy hoạch, hoàn tất chuyển đổi mục đích sử dụng và xin đầy đủ giấy phép chuyên ngành; nếu không, việc xây dựng nhà máy là trái quy hoạch, có nguy cơ bị xử lý hành chính và buộc tháo dỡ.

Khung pháp lý và quy hoạch liên quan

  • Văn bản nền tảng: Luật Đất đai, Luật Bảo vệ Môi trường, Luật Xây dựng, Luật An toàn thực phẩm, các nghị định và thông tư hướng dẫn.
  • Quy hoạch sử dụng đất: bước đầu cần tra cứu kế hoạch sử dụng đất hàng năm và bản đồ quy hoạch (quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết 1/500) do UBND huyện Sóc Sơn, Sở Xây dựng và Sở TNMT/HĐND TP. Hà Nội phê duyệt. Nếu vị trí nằm trong phân khu công nghiệp, cụm công nghiệp (CCN), hoặc đất thương mại – dịch vụ, khả năng cấp phép xây dựng nhà máy thuận lợi hơn.
  • Quy hoạch chuyên ngành liên quan: quy hoạch tỉnh/thành phố về phát triển công nghiệp, bảo vệ nguồn nước, hành lang an toàn sân bay (Noi Bai) do Sóc Sơn quản lý. Do vị trí Sóc Sơn có sân bay quốc tế, nhà đầu tư phải lưu ý các hành lang kỹ thuật và an toàn ảnh hưởng đến chiều cao, phát thải, tiếng ồn và các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng hàng không.
  • Các quy định chuyên ngành: với ngành đồ uống, ngoài các thủ tục đất đai và xây dựng còn phải tuân thủ quy định sản xuất nước giải khát xã Sóc Sơn về vệ sinh, nước cấp, xử lý nước thải, an toàn thực phẩm và quản lý chất lượng sản phẩm.

Đặc thù đất đai tại xã thuộc huyện Sóc Sơn

  • Sóc Sơn là huyện ven đô, có sự pha trộn giữa đất nông nghiệp, đất cụm công nghiệp, đất dịch vụ và các khu dân cư ven đô. Do đặc điểm này, việc xác định tính pháp lý của mảnh đất rất quan trọng.
  • Các vấn đề thực tế hay gặp:
    • Mảnh đất rải rác thuộc sổ đỏ hộ gia đình (đất nông nghiệp): không được phép chuyển sang mục đích công nghiệp một cách tự động; cần làm thủ tục chuyển đổi.
    • Đất nằm trong khu dân cư, gần khu ở hoặc gần nguồn nước sinh hoạt: khó xin cấp phép dự án có phát thải nếu không có giải pháp xử lý triệt để.
    • Đất nằm trong khu quy hoạch phát triển công nghiệp hoặc cụm công nghiệp (CCN): là lựa chọn ưu tiên do hạ tầng được đầu tư (đường, cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải tập trung), thủ tục cấp phép sản xuất ngắn hơn và chi phí tuân thủ môi trường thường thấp hơn.
  • Lưu ý về khoảng cách với sân bay Noi Bai: mọi dự án xây dựng, đặc biệt có ống khói, bồn chứa, tháp xử lý… cần tuân thủ các khoảng cách, độ cao và các hành lang an toàn liên quan đến hoạt động hàng không. Cần xin ý kiến Sở Giao thông Vận tải/Hàng không nếu có công trình vượt chiều cao cho phép.

Quy trình thủ tục xin phép và giấy tờ cần chuẩn bị
Dưới đây là lộ trình pháp lý chi tiết và danh mục hồ sơ cần chuẩn bị để biến một vị trí đất tại Sóc Sơn thành nhà máy đồ uống hợp pháp, minh bạch.

  1. Bước chuẩn bị và thẩm định ban đầu
  • Kiểm tra sổ đỏ/sổ hồng: xác minh mục đích sử dụng đất, hạn chế giao dịch, thế chấp, tranh chấp pháp lý.
  • Tra cứu quy hoạch: kiểm tra bản đồ quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phân khu, bản đồ cấp phép xây dựng để xác định có được phép làm nhà máy hay không.
  • Thẩm định môi trường sơ bộ: khảo sát nguồn nước, hướng dòng chảy, khu dân cư lân cận, địa hình, rủi ro ngập lụt, tiếp cận hạ tầng.
  1. Chuyển đổi mục đích sử dụng đất (nếu cần)
  • Nếu đất hiện là nông nghiệp hoặc đất ở cần chuyển sang mục đích sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp hoặc đất công nghiệp: nộp hồ sơ đề nghị chuyển mục đích tại UBND huyện/Sở TNMT theo quy định.
  • Chuẩn bị hồ sơ: đơn xin chuyển mục đích, bản sao sổ đỏ, giấy tờ chứng minh nguồn gốc, bản đồ, phương án sử dụng đất, cam kết nộp nghĩa vụ tài chính.
  • Người sử dụng đất phải thực hiện nghĩa vụ tài chính (phí chuyển mục đích, tiền sử dụng đất theo quy định thành phố/huyện).
  1. Giấy tờ đầu tư và đăng ký doanh nghiệp
  • Trường hợp nhà máy do một công ty thực hiện: hoàn thiện Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (hoặc quyết định thành lập đối với trường hợp cần Giấy chứng nhận đầu tư).
  • Dự án có vốn đầu tư nước ngoài hoặc thuộc diện ưu đãi: cần cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư/Quyết định chủ trương đầu tư của cơ quan có thẩm quyền.
  1. Quy trình cấp phép xây dựng
  • Hồ sơ xin phép xây dựng gồm: giấy tờ pháp lý về đất (sổ đỏ), bản vẽ thiết kế kỹ thuật, thuyết minh công trình, chứng nhận thiết kế về phòng cháy chữa cháy (PCCC) sơ bộ, báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc cam kết bảo vệ môi trường (nộp tại cơ quan có thẩm quyền).
  • Cấp phép xây dựng thực hiện tại UBND huyện/Hội đồng quy hoạch; cần thời gian thẩm định kỹ thuật, an toàn và môi trường.
  1. Phê duyệt hồ sơ môi trường: ĐTM hoặc cam kết
  • Tùy quy mô và tính chất hoạt động, chủ đầu tư phải thực hiện:
    • Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) nếu dự án thuộc loại phải lập ĐTM theo quy định (thường áp dụng cho dự án có quy mô lớn hoặc có nguy cơ ô nhiễm cao).
    • Hoặc Bản cam kết bảo vệ môi trường (đối với các cơ sở có quy mô nhỏ hơn và có mức độ tác động môi trường thấp theo danh mục).
  • Hồ sơ môi trường nộp và thẩm định tại Sở TNMT hoặc cơ quan chức năng tỉnh/thành phố; ĐTM được công khai lấy ý kiến cộng đồng, sau đó được phê duyệt nếu đáp ứng yêu cầu.
  1. Giấy phép liên quan đến an toàn thực phẩm
  • Với sản xuất đồ uống, cần đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm tại Sở Y tế (Hoặc Trung tâm kiểm nghiệm/Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm) địa phương.
  • Hồ sơ gồm: giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản vẽ nhà xưởng, sơ đồ quy trình công nghệ, hệ thống quản lý chất lượng (HACCP/GMP/ISO nếu có), kết quả khám sức khỏe nhân sự, kế hoạch vệ sinh và kiểm soát côn trùng, phân loại quản lý dư lượng vật liệu.
  • Sau khi thẩm định, cơ quan chức năng sẽ cấp giấy xác nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm; mỗi sản phẩm trước khi lưu thông cần thực hiện thủ tục công bố sản phẩm.
  1. Giấy phép phòng cháy chữa cháy (PCCC)
  • Thiết kế và thẩm duyệt PCCC phải thực hiện trước khi khởi công hoặc khi đưa công trình vào sử dụng.
  • Hồ sơ nộp phòng Cảnh sát PCCC công an cấp tỉnh/TP để thẩm duyệt, nghiệm thu công trình PCCC khi hoàn thành.
  1. Giấy phép liên quan đến khai thác nước, xả thải và quản lý chất thải
  • Nếu sử dụng nguồn nước ngầm (khai thác giếng) hoặc lượng nước lớn: cần xin phép khai thác nước dưới đất/đất mặt tại cơ quan quản lý tài nguyên nước.
  • Đăng ký phương án xử lý nước thải, xin giấy phép xả thải nếu lưu lượng vượt ngưỡng hoặc đối với hệ thống xả thải công nghiệp.
  • Đăng ký quản lý chất thải nguy hại (hoặc chất thải công nghiệp) nếu phát sinh theo quy định; hợp đồng với đơn vị thu gom, xử lý chất thải.
  1. Các thủ tục khác
  • Giấy phép an toàn lao động, kiểm định thiết bị, kiểm tra an toàn điện, giấy chứng nhận huấn luyện, đăng ký lao động nếu cần.
  • Các cam kết quản lý giao thông, bốc xếp, tiếng ồn nếu nhà máy gây áp lực giao thông vào vùng dân cư.

Lưu ý thực tế:

  • Thủ tục có thể khác nhau theo quy mô dự án; các bước phải trao đổi với UBND huyện Sóc Sơn, Sở TNMT Hà Nội, Sở Y tế Hà Nội, Phòng Cảnh sát PCCC để biết chính xác hồ sơ và thẩm quyền cấp phép.
  • Đối với mảnh đất không nằm trong cụm công nghiệp, cơ quan chức năng có xu hướng yêu cầu biện pháp bảo vệ môi trường chặt chẽ hơn.

Yêu cầu về môi trường, nước và xử lý nước thải
Ngành sản xuất đồ uống có đặc thù về mức tiêu thụ nước và lượng nước thải sinh hoạt, sản xuất lớn; do vậy phần lớn các vấn đề pháp lý và vận hành liên quan đến môi trường.

  1. Nguồn nước
  • Nước sản xuất phải đảm bảo tiêu chuẩn nước ăn uống hoặc nước xử lý theo tiêu chí sản xuất thực phẩm: nếu sử dụng nước máy hoặc nước giếng cần xét nghiệm, xử lý (lọc, khử trùng, khử ion nếu cần).
  • Việc khai thác nguồn nước ngầm hoặc lấy từ nguồn mặt phải được phép và tuân thủ quy định quản lý tài nguyên nước.
  1. Lượng nước thải và tính chất
  • Nước thải của nhà máy đồ uống có độ BOD/COD, đường, chất rắn treo, màu và dư lượng các hóa chất rửa thiết bị—tùy theo quy trình vệ sinh, công nghệ, mật độ sản xuất.
  • Yêu cầu xử lý trước khi xả: hệ thống thu gom, bể trung hòa, bể điều hòa, xử lý sinh học (aerobic/anaerobic), khử trùng; có thể cần xử lý khử mùi.
  1. Tiêu chuẩn xả thải
  • Nước thải sau xử lý phải đáp ứng tiêu chuẩn môi trường của cơ quan chức năng (QCVN/tiêu chuẩn do Sở TNMT áp dụng). Chủ dự án cần khảo sát tiêu chuẩn áp dụng cho vùng nhận nước (trong khu vực nội đô hay ngoại vi) và xây dựng hệ thống đảm bảo.
  • Thường xuyên thực hiện quan trắc môi trường theo yêu cầu: quan trắc định kỳ chất lượng nước thải, khí thải, tiếng ồn.
  1. Rác thải rắn và đóng gói
  • Bao bì (chai, nắp, nhãn, thùng carton) phát sinh lớn; cần kế hoạch thu hồi, tái chế hoặc hợp đồng với đơn vị xử lý rác thải.
  • Nếu phát sinh chất thải nguy hại (hóa chất rửa, dung môi), phải quản lý, lưu trữ và ký hợp đồng xử lý với đơn vị có chức năng.
  1. Quản lý mùi và tiếng ồn
  • Các biện pháp giảm mùi: thiết kế hệ kín cho các bồn chứa, lắp đặt hệ thống khử mùi cho bể xử lý; sử dụng công nghệ sản xuất khép kín.
  • Giảm tiếng ồn: bố trí máy móc trong nhà xưởng, cách âm, hạn chế hoạt động bến bãi vào giờ khuya nếu gần khu dân cư.
  1. Giám sát và tuân thủ
  • Thiết lập hệ thống quản lý môi trường nội bộ, đào tạo nhân sự vận hành, thực hiện báo cáo định kỳ gửi Sở TNMT hoặc UBND huyện.
  • Đầu tư hệ thống xử lý nước thải phù hợp với công suất, có dự phòng tăng công suất trong tương lai.

Tiêu chuẩn an toàn, phòng cháy chữa cháy và an sinh lao động

  1. PCCC
  • Nhà máy phải có thiết kế PCCC phù hợp (lối thoát hiểm, hệ thống báo cháy, chữa cháy, đường giao thông nội bộ cho xe chữa cháy).
  • Vật liệu, lưu trữ khí CO2 (dùng cho nước có gas) phải tuân thủ yêu cầu an toàn, có khu vực lưu giữ riêng và biện pháp phòng ngừa rò rỉ.
  1. An toàn lao động
  • Đào tạo, khám sức khỏe định kỳ cho công nhân; trang bị bảo hộ lao động (găng tay, kính, khẩu trang khi cần).
  • Quản lý rủi ro nghề nghiệp, xây dựng quy trình thao tác an toàn cho máy móc, hệ thống bồn chứa, đường ống.
  1. Vật tư, hóa chất
  • Vật tư chế biến (axit, kiềm, chất tẩy rửa) phải được quản lý chặt chẽ, có MSDS (Material Safety Data Sheet), khu vực lưu trữ an toàn, xử lý sự cố tràn đổ.

Lựa chọn kỹ thuật, tổ chức sản xuất và quản lý chất lượng

  1. Quy trình công nghệ
  • Hệ thống: nguồn nước → xử lý sơ bộ → pha chế + thanh trùng → đóng gói → tiệt trùng (nếu cần) → kho thành phẩm.
  • Công nghệ chế biến tùy loại nước giải khát (nước suối, nước uống đóng chai, nước có ga, nước trái cây): chọn hệ thống xử lý, thiết bị thanh trùng (UHT, pasteur), hệ thống chiết rót tự động hoặc bán tự động.
  1. Quản lý chất lượng
  • Áp dụng hệ thống HACCP/ISO 22000 để quản lý an toàn thực phẩm, dễ dàng hơn khi đăng ký cơ sở và công bố sản phẩm.
  • Thiết lập phòng kiểm nghiệm: kiểm nghiệm nước đầu vào, kiểm soát vi sinh, dư lượng hóa chất, kiểm soát thành phẩm.
  1. Tối ưu năng lượng và nước
  • Thiết kế tiết kiệm nước, tái sử dụng nước xử lý cho công đoạn phù hợp; thu hồi nhiệt trong dây chuyền thanh trùng; lựa chọn máy móc tiết kiệm điện.

Phân tích chi phí, phương án đầu tư và phương án tối ưu

  1. Các khoản chi chính
  • Chi phí đất (mua hoặc thuê), chi phí chuyển đổi mục đích sử dụng (nếu có).
  • Chi phí xây dựng xưởng và hạ tầng (bao gồm xử lý nước thải, hệ thống cấp nước, điện), chi phí mua sắm máy móc thiết bị.
  • Chi phí xin các loại giấy phép, khảo sát, lập ĐTM, thí nghiệm, kiểm định.
  • Chi phí vận hành ban đầu: tuyển dụng, đào tạo, nguyên vật liệu, marketing.
  • Chi phí tuân thủ môi trường và quản lý chất thải (đầu tư hệ thống xử lý, chi phí vận hành, chi phí quan trắc định kỳ).
  1. Phương án tối ưu
  • Ưu tiên thuê xưởng trong cụm công nghiệp có sẵn hạ tầng xử lý nước thải tập trung; giảm chi phí đầu tư xử lý và ràng buộc môi trường.
  • Sử dụng mô hình gia tăng dần công suất để giảm gánh nặng chi phí ban đầu; thiết kế nhà máy có khả năng mở rộng.
  • Áp dụng tiêu chuẩn quản lý chất lượng từ đầu để giảm rủi ro bị xử phạt hoặc thu hồi sản phẩm.

Lộ trình thực hiện từng bước kèm checklist
Checklist tổng quát cho nhà đầu tư:

Giai đoạn tiền đầu tư

  • Kiểm tra tính pháp lý sổ đỏ, quy hoạch.
  • Thẩm định môi trường sơ bộ, khảo sát hạ tầng.
  • Lập phương án tài chính sơ bộ.

Giai đoạn xin phép và triển khai

  • Hoàn tất chuyển đổi mục đích sử dụng đất (nếu cần).
  • Đăng ký kinh doanh/đăng ký đầu tư.
  • Lập ĐTM hoặc cam kết bảo vệ môi trường, nộp hồ sơ.
  • Xin phép xây dựng, thẩm duyệt PCCC.
  • Thiết kế và nhập máy móc, thực hiện xây dựng.
  • Xin cấp chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, công bố sản phẩm.
  • Hoàn tất nghiệm thu PCCC, nghiệm thu môi trường, kiểm định thiết bị.

Giai đoạn vận hành

  • Đào tạo nhân sự, thử chạy dây chuyền.
  • Thực hiện quan trắc môi trường định kỳ, lập sổ chủ nguồn phát thải.
  • Đăng ký và duy trì hệ thống quản lý chất lượng (HACCP/ISO).
  • Thiết lập kế hoạch dự phòng sự cố môi trường và an toàn lao động.

Phần hỏi đáp (FAQ ngắn)

  • Nếu đất là nông nghiệp thì có làm được không? Có nhưng cần chuyển mục đích; thời gian và chi phí có thể kéo dài.
  • Có nên làm ở mảnh đất nằm ngoài cụm công nghiệp? Về pháp lý có thể nhưng rủi ro cao hơn về môi trường, phản ứng cộng đồng và chi phí xử lý nước thải.
  • Thời gian hoàn thiện thủ tục khoảng bao lâu? Tùy dự án: từ 6 tháng (đối với dự án quy mô nhỏ đã có sẵn hạ tầng) đến trên 18 tháng (dự án lớn, phải thực hiện ĐTM và nhiều thủ tục).

Tổng kết: đưa ra kết luận chính xác cho nhà đầu tư
Trở lại câu hỏi trung tâm: đất xã Sóc Sơn có được làm nhà máy đồ uống không — câu trả lời: Có thể, nhưng phụ thuộc vào tính pháp lý của mảnh đất (quy hoạch, mục đích sử dụng), quy mô hoạt động và khả năng đáp ứng các yêu cầu môi trường, an toàn thực phẩm và PCCC. Lựa chọn mảnh đất trong cụm công nghiệp hoặc khu sản xuất được quy hoạch sẽ giảm rủi ro và chi phí pháp lý. Với đất hộ gia đình nằm rải rác, nhà đầu tư cần chuẩn bị cho quy trình chuyển đổi mục đích, nộp nghĩa vụ tài chính và triển khai hệ thống xử lý môi trường nghiêm ngặt.

Để hỗ trợ nhà đầu tư trong thực tế, các vấn đề pháp lý chính cần tập trung gồm:

  • Kiểm tra quy hoạch và sổ đỏ trước khi ký hợp đồng mua/thuê.
  • Xây dựng kế hoạch xử lý nước thải phù hợp công suất.
  • Chuẩn bị hồ sơ đăng ký cơ sở an toàn thực phẩm ngay từ giai đoạn thiết kế.
  • Lập ĐTM nếu dự án thuộc diện phải đánh giá; nếu không, chuẩn bị Bản cam kết bảo vệ môi trường và hệ thống quản lý để đáp ứng kiểm tra.

Thông tin liên hệ tư vấn và hỗ trợ
Nếu quý nhà đầu tư cần tư vấn chi tiết, thẩm tra pháp lý mảnh đất, hoặc hỗ trợ lập hồ sơ ĐTM/giấy phép/phương án xử lý nước thải và hệ thống chất lượng, liên hệ:

Hotline: 038.945.7777
Hotline: 085.818.1111
Hotline: 033.486.1111

Website: VinHomes-Land.vn
Website: DatNenVenDo.com.vn

Gợi ý bước tiếp theo (khuyến nghị thực tế)

  • Bước 1: Liên hệ UBND xã/huyện để xin tra cứu quy hoạch sử dụng đất và bản sao quy hoạch chi tiết vị trí.
  • Bước 2: Thuê tư vấn pháp lý/đất đai để rà soát sổ đỏ, lịch sử sử dụng đất và xác định rủi ro.
  • Bước 3: Thực hiện khảo sát môi trường sơ bộ, tính toán nhu cầu nước & xử lý nước thải, đề xuất công suất phù hợp.
  • Bước 4: Nếu khả thi, ưu tiên tìm thuê đất trong cụm công nghiệp đã có hạ tầng; nếu không, chuẩn bị hồ sơ chuyển đổi mục đích và kế hoạch tuân thủ môi trường chặt chẽ.

Ghi chú cuối cùng
Bài viết trên mang tính hướng dẫn chuyên sâu, tổng hợp các bước pháp lý, kỹ thuật và quản lý thực tiễn khi cân nhắc đầu tư nhà máy sản xuất đồ uống tại Sóc Sơn. Mỗi trường hợp cụ thể cần có hồ sơ, bản đồ và thông tin chi tiết để đánh giá chính xác. Để được tư vấn chi tiết cho lô đất cụ thể (thẩm tra sổ đỏ, tra cứu quy hoạch, đánh giá ĐTM sơ bộ), vui lòng gọi vào các hotline và truy cập web nêu trên để được hỗ trợ chuyên sâu và kèm theo checklist hồ sơ theo từng giai đoạn.

1 bình luận về “đất xã Sóc Sơn có được làm nhà máy đồ uống không

  1. Pingback: đất xã Sóc Sơn có được làm trang trại hữu cơ không - VinHomes-Land

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *