Đất ven sông xã Sóc Sơn giá 32tr/m²

Rate this post

Giá bất động sản ven sông tại khu vực ven đô luôn là chủ đề nóng đối với nhà đầu tư, chủ doanh nghiệp phát triển và người mua nhà muốn tìm không gian sống gần thiên nhiên nhưng vẫn đảm bảo kết nối với trung tâm. Bài viết này cung cấp phân tích chuyên sâu, khách quan về Đất ven sông xã Sóc Sơn được chào bán với mức 32tr/m², kèm các kịch bản tài chính, khuyến nghị pháp lý và hướng khai thác hiệu quả cho lô đất có diện tích 180m². Mục tiêu là giúp quý độc giả ra quyết định dựa trên dữ kiện thực tế, rủi ro được đánh giá và cơ hội gia tăng giá trị trong trung — dài hạn.

Tóm tắt nhanh

  • Vị trí: đất ven sông nằm trong phạm vi hành chính xã Sóc Sơn (thuộc vùng ven Hà Nội), thuận lợi kết nối với các trục giao thông chính.
  • Giá chào bán: 32.000.000 VND/m².
  • Ví dụ tham khảo: lô diện tích 180m² có giá tạm tính ~ 5,76 tỷ VND (chưa bao gồm chi phí giao dịch, thuế, chi phí đầu tư hoàn thiện).
  • Điểm mạnh: cảnh quan sông nước, tiềm năng phát triển nghỉ dưỡng, xây nhà vườn, tầm nhìn có thể bao gồm view Cầu.
  • Điểm cần lưu ý: pháp lý, rủi ro ngập lụt, quy hoạch vùng và chi phí hoàn thiện hạ tầng.

Mục lục

  1. Tổng quan vị trí và bối cảnh thị trường
  2. Giá 32tr/m² có cạnh tranh không? Phân tích giá trị thực tế
  3. Tính toán minh họa cho lô 180m²
  4. Tiềm năng khai thác: ở, cho thuê, nghỉ dưỡng, phân lô bán nền
  5. Pháp lý, thủ tục cần kiểm tra trước khi giao dịch
  6. Rủi ro và phương án giảm thiểu
  7. Quy trình kiểm tra thực địa và checklist khi xem đất
  8. Lời khuyên cho nhà đầu tư và người mua ở
  9. Kết luận và hướng hành động

1. Tổng quan vị trí và bối cảnh thị trường

Đất ven sông xã Sóc Sơn thuộc nhóm bất động sản ven đô có ưu thế tự nhiên: mặt nước, không khí, cảnh quan. Trong bối cảnh mở rộng đô thị và dịch chuyển nhu cầu sống từ trung tâm ra vùng ven, các khu ven sông đang nhận được sự quan tâm lớn nhờ yếu tố nghỉ dưỡng cuối tuần, không gian sống rộng, và tiềm năng gia tăng giá trị khi hạ tầng giao thông hoàn thiện.

Điểm nổi bật của các lô đất ven sông ở Sóc Sơn:

  • Tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dải sông/đầm hồ tạo cảnh quan.
  • Tầm nhìn thoáng, có thể sở hữu view Cầu ở một số vị trí cao/đặc thù.
  • Gần các trục giao thông liên huyện, sân bay Nội Bài (tùy vị trí cụ thể) và các tiện ích phục vụ du lịch nông thôn.
  • Sức hấp thụ thị trường chủ yếu đến từ: người mua để ở (nhà vườn, nghỉ dưỡng), nhà đầu tư dài hạn và các doanh nghiệp phát triển homestay/khách sạn nhỏ.

Lưu ý: Khi đánh giá vị trí cụ thể trong xã, cần phân biệt giữa những lô sát bờ sông (được hưởng cảnh quan và khí hậu) và những lô cách 100–300m vẫn thuộc “ven sông” nhưng có chất lượng view và rủi ro khác nhau. Khả năng có view Cầu phụ thuộc vào hướng lô, độ cao nền và vật cản xây dựng xung quanh.

2. Giá 32tr/m² có cạnh tranh không? Phân tích giá trị thực tế

Giá chào 32 triệu/m² cho đất ven sông tại một xã thuộc vùng ven Hà Nội có thể được đánh giá theo nhiều tiêu chí: vị trí chính xác (cách trung tâm xã, đường lớn), mặt tiền, chiều rộng tiếp xúc sông, pháp lý, và tiện ích hạ tầng.

Các yếu tố tạo giá trị:

  • Mặt tiền sông trực tiếp vs gián tiếp.
  • Độ cao nền (cao ráo tránh ngập) và khả năng nhìn thấy view Cầu.
  • Khả năng xin phép xây dựng, phân lô, chuyển mục đích sử dụng.
  • Đường vào ô tô, nguồn điện, nước sạch, xử lý nước thải.
  • Hệ sinh thái xung quanh: cây xanh, cây ăn quả, cảnh quan tự nhiên.

So sánh tương đối: trong cùng vùng ven đô, mức 32tr/m² cho đất có view sông và pháp lý rõ ràng là mức giá trung bình — cao tùy theo vị trí. Nếu lô đất có mặt tiền sông thực thụ, độ cao tốt, và giấy tờ hoàn chỉnh thì giá này là hợp lý và có thể còn có dư địa tăng giá khi hạ tầng xung quanh tiến triển. Ngược lại, nếu lô ở vị trí hạn chế về giao thông, hoặc có rủi ro quy hoạch, mức giá này có thể là cao.

Hình trên minh họa bảng giá vùng (tham khảo báo cáo chào bán) — điều quan trọng là so sánh trực tiếp các lô cùng cấu hình (diện tích, mặt tiền, pháp lý) để đưa ra quyết định.

3. Tính toán minh họa cho lô 180m²

Áp mức giá 32.000.000 VND/m² cho lô có diện tích 180m²:

  • Giá đất = 32.000.000 VND/m² × 180m² = 5.760.000.000 VND (khoảng 5,76 tỷ VND).

Các khoản chi phí phát sinh phổ biến khi mua đất:

  • Phí công chứng/chuyển nhượng, đăng ký sang tên.
  • Lệ phí làm sổ đỏ mới (nếu chưa có).
  • Chi phí môi giới (nếu qua môi giới) thường thỏa thuận.
  • Thuế theo quy định (tùy tình trạng của bên bán).
  • Chi phí hoàn thiện hạ tầng (đường vào, san lấp, nối điện, cấp nước).
  • Chi phí xây dựng nếu có ý định xây nhà hoặc phát triển dự án nhỏ.

Kịch bản minh họa sơ bộ (ví dụ tham khảo, mang tính chất mô tả):

  • Giá đất: 5.760.000.000 VND.
  • Chi phí hoàn thiện hạ tầng & san lấp dự kiến (tùy hiện trạng): 200–600 triệu VND.
  • Chi phí xây dựng nhà vườn 2 tầng (nếu xây mới): 1,2–2 tỷ VND (tùy tiêu chuẩn).
  • Khoản dự phòng và dự trù thủ tục: 100–300 triệu VND.

Tổng chi phí đầu tư ban đầu nếu mua và hoàn thiện nhà vườn tầm trung có thể dao động khoảng 7,2–8,7 tỷ VND cho lô 180m². Đây là con số minh họa để nhà đầu tư cân đối vốn, không phải con số cố định.

4. Tiềm năng khai thác: ở, cho thuê, nghỉ dưỡng, phân lô bán nền

Đất ven sông có thể khai thác theo nhiều phương án. Dưới đây là phân tích lợi thế và rủi ro từng phương án một cách chuyên nghiệp.

4.1. Mua để xây nhà ở lâu dài

  • Lợi thế: không gian sống chan hòa thiên nhiên, phù hợp gia đình muốn nhà vườn, không khí trong lành.
  • Yếu tố cần: kiểm tra cao độ tránh ngập, kết nối mạng lưới tiện ích (điện, nước, y tế, trường học).

4.2. Mua để cho thuê (ngắn hạn/ dài hạn)

  • Thu hút khách du lịch muốn trải nghiệm ven sông; có thể khai thác theo mô hình homestay, Airbnb cho kỳ nghỉ cuối tuần.
  • Yêu cầu đầu tư nội thất, tạo điểm nhấn cảnh quan (sân vườn, boong ngắm sông) để tạo sự khác biệt.
  • Cần đánh giá lượng khách dự kiến và mùa vụ, chi phí vận hành.

4.3. Mua để phân lô, bán nền

  • Phù hợp nếu diện tích lớn và pháp lý cho phép tách thửa.
  • Thị trường phân lô có rủi ro cao hơn: cạnh tranh, yêu cầu hạ tầng hoàn chỉnh, thủ tục phức tạp.
  • Nên có phương án marketing và dự báo thanh khoản.

4.4. Mua để đầu tư lướt sóng/giữ giá

  • Nếu mục tiêu là nắm giữ chờ tăng giá, yếu tố then chốt là quy hoạch xung quanh và tiến độ các dự án hạ tầng giao thông.
  • Rủi ro: vốn bị khóa trong thời gian dài, chi phí bảo trì, thuế.

Hình ảnh minh họa cho xu hướng chuyển dịch nhu cầu sở hữu đất vùng ven và mức giá quy đổi theo m2 tại huyện Sóc Sơn.

5. Pháp lý, thủ tục cần kiểm tra trước khi giao dịch

Pháp lý là yếu tố quyết định tính an toàn của giao dịch bất động sản. Trước khi ký hợp đồng, cần yêu cầu và kiểm tra kỹ lưỡng các chứng từ sau:

  • Sổ đỏ / Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: kiểm tra chủ sở hữu, diện tích, mục đích sử dụng, thời hạn (nếu có).
  • Bản đồ, sơ đồ thửa đất: xác định ranh giới, mốc giới, mặt tiền tiếp giáp sông.
  • Giấy tờ chuyển nhượng trước đó: qui trình chuyển nhượng có đúng quy định không.
  • Thông tin quy hoạch: lô đất có nằm trong diện quy hoạch chỉnh trang, mở đường hay quy hoạch khác không.
  • Lịch sử tranh chấp: xác minh lô đất không trong diện khiếu nại, tố tụng, thế chấp.
  • Giấy phép xây dựng (nếu có) hoặc khả năng cấp phép xây dựng mới.
  • Phạm vi sử dụng bờ sông: một số vùng có hành lang bảo vệ bờ sông, không được phép xây dựng sát mép nước.

Checklist pháp lý khi xem hồ sơ:

  • Đối chiếu số tờ, số thửa trên sổ đỏ với thực địa.
  • Hỏi UBND xã/phương về quy hoạch, hành lang bảo vệ bờ sông.
  • Yêu cầu bên bán cung cấp chứng minh thư, sổ hộ khẩu của chủ sở hữu để đối chiếu.
  • Kiểm tra các hạn chế giao dịch (ví dụ đất nông nghiệp không được phép chuyển mục đích ngay).

Khuyến nghị: Trong trường hợp pháp lý không rõ ràng hoặc có dấu hiệu rủi ro, nên nhờ chuyên gia pháp lý hoặc công chứng viên phân tích trước khi đặt cọc.

6. Rủi ro và phương án giảm thiểu

Các rủi ro phổ biến khi giao dịch đất ven sông bao gồm:

  • Rủi ro pháp lý: sổ đỏ không chính chủ, tranh chấp, quy hoạch.
  • Rủi ro thiên nhiên: ngập lụt, xói mòn bờ sông, biến động mực nước theo mùa.
  • Rủi ro thị trường: thanh khoản chậm, giá giảm do yếu tố vĩ mô.
  • Rủi ro hạ tầng: đường vào nhỏ, thiếu điện, nước hoặc phải chi lớn để hoàn thiện.

Phương án giảm thiểu:

  • Kiểm tra pháp lý đầy đủ, yêu cầu cam kết bằng văn bản từ bên bán.
  • Kiểm tra cao độ nền, lịch sử ngập; nếu cần thuê chuyên gia địa chất/đánh giá rủi ro lũ lụt.
  • Đàm phán điều khoản hợp đồng linh hoạt: cọc chia, điều khoản phạt, điều kiện giải phóng ràng buộc.
  • Lập ngân sách dự phòng cho hoàn thiện hạ tầng và chống ngập.
  • Lựa chọn mô hình khai thác phù hợp (ví dụ dùng cho nghỉ dưỡng ngắn hạn vào mùa khô).

Ảnh minh họa cho các phương án phát triển dự án nhỏ ven sông, tận dụng cảnh quan và không gian xanh.

7. Quy trình kiểm tra thực địa và checklist khi xem đất

Khi đi xem đất trực tiếp, hãy chuẩn bị checklist để quan sát và ghi chép chi tiết. Một buổi kiểm tra thực địa chuyên nghiệp nên thực hiện theo trình tự sau:

Trước chuyến đi:

  • Lấy bản vẽ thửa, tọa độ, thông tin sổ đỏ.
  • Liên hệ trước với chủ đất để hẹn xem.

Khi hiện trường:

  • Xác nhận mốc ranh, số thửa, so sánh với sổ.
  • Đo đạc sơ bộ: chiều sâu, bề rộng mặt tiền, hướng lô.
  • Kiểm tra độ cao so với mặt đường và mực nước cao nhất từng mùa.
  • Quan sát tuyến đường tiếp cận: có xe ô tô tải vào được không, mặt đường đá, bê tông hay đất.
  • Kiểm tra tiện ích xung quanh: điện, nguồn nước sạch, nhà vệ sinh công cộng, thu gom rác.
  • Ghi nhận các vật cản tiềm năng (cột điện, đường dây, cây lớn, khu dân cư).
  • Kiểm tra mức độ ô nhiễm (mùi, nguồn thải) và an ninh khu vực.

Sau chuyến đi:

  • Soạn biên bản hiện trạng, chụp ảnh, ghi chú số điện thoại liên hệ.
  • Lập phương án xử lý nếu có yếu tố tiêu cực (ví dụ cần đắp nền chống ngập, di dời cây, san lấp).

Checklist nhanh:

  • Sổ đỏ hợp lệ và trùng khớp với hiện trạng
  • Không nằm trong diện quy hoạch cấm xây dựng
  • Mức độ ngập lụt kiểm soát được
  • Đường vào phù hợp mục đích sử dụng
  • Tiện ích cơ bản sẵn sàng hoặc chi phí điều chỉnh hợp lý

8. Lời khuyên cho nhà đầu tư và người mua ở

Dưới đây là một số khuyến nghị chuyên nghiệp, phù hợp với môi trường làm việc và quyết định đầu tư có tính toán:

  • Luôn ưu tiên pháp lý: không nên đàm phán hay đặt cọc nếu hồ sơ pháp lý chưa hoàn chỉnh. Pháp lý rõ ràng là tài sản có thể giao dịch và bảo toàn vốn tốt nhất.
  • Đối với nhà mua để ở: chọn lô có nền cao, ít rủi ro ngập, tiện ích tiếp cận tốt. Nếu thích cảnh quan, ưu tiên những lô có view Cầu hoặc tầm nhìn sông rộng.
  • Đối với nhà đầu tư: lập kịch bản tài chính chi tiết (giá mua, chi phí hoàn thiện, chi phí vận hành và dự phòng) và đo lường thanh khoản trên thị trường địa phương.
  • Nếu mua để phát triển du lịch – homestay: cần kế hoạch quản lý vận hành, marketing và dự trù dòng tiền theo mùa.
  • Đàm phán linh hoạt: đưa vào hợp đồng điều khoản bảo đảm pháp lý, điều kiện giải phóng cọc, trách nhiệm của bên bán nếu phát sinh tranh chấp.
  • Hợp tác với chuyên gia: luật sư bất động sản, thẩm định viên, kỹ sư xây dựng để giảm rủi ro pháp lý và kỹ thuật.
  • Xem xét các lựa chọn tài chính: vay ngân hàng, góp vốn với đối tác, hoặc mua trả chậm theo thỏa thuận với chủ đất có uy tín.

9. Kịch bản đầu tư: 3 phương án so sánh cho lô 180m²

Để minh họa cụ thể, dưới đây là ba kịch bản đầu tư khác nhau cho lô 180m² tại mức giá 32tr/m². Các con số mang tính tham khảo để nhà đầu tư đánh giá tính khả thi.

Kịch bản A — Mua để ở (xây nhà vườn)

  • Giá mua: 5,76 tỷ VND.
  • Chi phí xây dựng nhà tầm trung: 1,5 tỷ VND.
  • Tổng vốn đầu tư: ~7,26 tỷ VND.
  • Lợi ích: sở hữu không gian sống, khả năng tránh lạm phát trên tài sản, giá trị gia tăng nếu hạ tầng cải thiện.
  • Rủi ro: vốn bị khóa, phí bảo dưỡng, biến động thị trường địa phương.

Kịch bản B — Mua để cho thuê ngắn hạn (homestay)

  • Giá mua: 5,76 tỷ VND.
  • Chi phí hoàn thiện và trang trí để phục vụ khách: 800 triệu – 1,2 tỷ VND.
  • Dự kiến doanh thu thuê ngắn hạn (giả sử lấp đầy trung bình 40–60% năm): phụ thuộc lớn vào chất lượng dịch vụ và marketing.
  • Yêu cầu: quản lý, tiếp thị, và dự trữ vốn cho mùa vắng khách.

Kịch bản C — Mua và giữ để phân lô (nếu quy hoạch cho phép)

  • Giá mua: 5,76 tỷ VND.
  • Chi phí hoàn chỉnh hạ tầng và tách thửa: 300–800 triệu VND.
  • Nếu chia thành 2–3 nền (tùy diện tích tối thiểu quy định), mỗi nền bán ra có thể mang lại lợi nhuận so với giá mua ban đầu, nhưng rủi ro pháp lý và thời gian xoay vòng vốn cao.

Mỗi kịch bản cần được đánh giá theo chỉ số hoàn vốn (ROI), thời gian thu hồi vốn (Payback Period) và nhận định thanh khoản tiềm năng.

10. Chiến lược đàm phán và bảo đảm an toàn giao dịch

Một số nguyên tắc đàm phán và điều khoản hợp đồng nên được áp dụng:

  • Bắt đầu bằng mức giá thấp hơn mong muốn để có không gian thương lượng, nhưng thể hiện thiện chí với chứng cứ pháp lý rõ ràng.
  • Yêu cầu bên bán chứng minh nguồn gốc và lịch sử giao dịch của thửa đất.
  • Giao dịch qua hợp đồng đặt cọc có điều khoản ràng buộc chặt chẽ: thời hạn hoàn tất sang tên, điều kiện giải phóng cọc, phạt vi phạm.
  • Thêm điều khoản "điều kiện ngược" (conditional clause): nếu phát hiện vấn đề pháp lý, người mua được hoàn lại cọc và bồi thường hợp lý.
  • Lựa chọn công chứng viên/luật sư uy tín để soạn thảo và kiểm tra hợp đồng.

11. Xu hướng giá và các yếu tố ảnh hưởng trong tương lai

Những nhân tố có thể đẩy giá đất ven sông tại Sóc Sơn lên trong trung — dài hạn:

  • Hoàn thiện hạ tầng giao thông (mở rộng đường, cầu, kết nối với sân bay).
  • Quy hoạch phát triển khu du lịch sinh thái, khu nghỉ dưỡng.
  • Tăng nhu cầu thuê/dùng không gian xanh từ cư dân thành phố.
  • Chính sách thúc đẩy đô thị hóa, phát triển vệ tinh quanh Hà Nội.

Các yếu tố có thể kìm hãm hoặc khiến giá điều chỉnh:

  • Rủi ro thiên tai (năm có lũ lớn, ngập kéo dài).
  • Thay đổi quy hoạch làm giảm tính hấp dẫn (ví dụ mở đường lớn cắt ngang thửa).
  • Chính sách thắt chặt tín dụng vay mua đất nền.

Cân bằng rủi ro — lợi nhuận là yếu tố sống còn. Nhà đầu tư cần đánh giá chu kỳ thị trường và có chiến lược ra/vào phù hợp.

12. Tư duy phát triển bền vững cho đất ven sông

Phát triển bất động sản ven sông cần có tầm nhìn bền vững, bảo vệ cảnh quan và giảm thiểu tác động môi trường:

  • Thiết kế cảnh quan theo hướng thân thiện môi trường: giữ cây xanh, không san lấp tự do bờ sông, bố trí hệ thống xử lý nước thải.
  • Xây dựng công trình phù hợp với địa hình, nâng cao nền khi cần để tránh ngập.
  • Thúc đẩy các tiện ích phục vụ cộng đồng: công viên nhỏ, lối đi bộ ven sông, hệ thống cảnh báo lũ.
  • Tuân thủ hành lang bảo vệ bờ sông theo quy định địa phương.

Phương án phát triển bền vững không chỉ giảm rủi ro pháp lý mà còn nâng cao giá trị tài sản về dài hạn.

13. Tài chính và phương án vay vốn

Một số lưu ý về tài chính cho nhà đầu tư:

  • Lập bảng cân đối vốn: vốn tự có, vốn vay, chi phí phát sinh và dòng tiền dự kiến.
  • Tham khảo các chương trình vay thế chấp đất/nhà của ngân hàng nhưng lưu ý: một số ngân hàng có hạn chế thế chấp đất nông nghiệp hoặc đất chưa có sổ đỏ.
  • Tỷ lệ cho vay phụ thuộc vào loại đất và uy tín cá nhân/ doanh nghiệp. Luôn cân nhắc phương án trả nợ và dự phòng lãi suất tăng.

Đề xuất: Nếu cần vay ngân hàng, chuẩn bị hồ sơ pháp lý rõ ràng, chứng minh thu nhập để tăng tỷ lệ phê duyệt.

14. Case study ngắn: Kịch bản bán lại sau 3 năm

Giả sử:

  • Mua lô 180m² với giá 32tr/m² (5,76 tỷ).
  • Đầu tư san lấp và hoàn thiện: 400 triệu.
  • Giữ 3 năm, trong đó hạ tầng xung quanh phát triển, tính thanh khoản tăng.
  • Bán lại 3 năm sau với giá tăng 20% (tùy thị trường): giá bán = 5,76 tỷ × 1,2 = 6,912 tỷ.

Kết quả sơ bộ:

  • Lợi nhuận gộp trước chi phí giao dịch ≈ 1,152 tỷ VND.
  • Trừ chi phí giao dịch, thuế và chi phí quản lý, lợi nhuận ròng có thể còn khoảng 700–900 triệu VND (tùy mức phí và thuế).

Tính toán này mang tính minh họa; kết quả thực tế phụ thuộc nhiều vào điều kiện thị trường và chi phí thực tế.

15. Kết luận và hành động đề xuất

Tổng kết lại, Đất ven sông xã Sóc Sơn được chào bán ở mức 32tr/m² có thể là cơ hội hấp dẫn nếu:

  • Lô đất có pháp lý rõ ràng (sổ đỏ, không tranh chấp).
  • Cao độ nền đảm bảo tránh ngập, hoặc có chi phí hợp lý để xử lý.
  • Có mặt tiền sông, tầm nhìn tốt (có thể có view Cầu) hoặc khả năng khai thác du lịch nghỉ dưỡng.
  • Nhà đầu tư thực hiện kiểm tra thực địa kỹ càng và lập kế hoạch tài chính chi tiết.

Hành động cụ thể nên làm:

  1. Yêu cầu chủ bán cung cấp toàn bộ hồ sơ pháp lý, sổ đỏ, sơ đồ thửa, thông tin quy hoạch.
  2. Tổ chức buổi khảo sát thực địa với checklist chi tiết (tham khảo phần 7).
  3. Nếu pháp lý sạch và hiện trạng tốt, lập dự toán tổng chi phí (mua + hoàn thiện + dự phòng).
  4. Soạn hợp đồng đặt cọc có điều khoản bảo vệ người mua, hoàn thiện thủ tục với công chứng/luật sư.
  5. Lập kịch bản khai thác (ở/cho thuê/ phân lô) và kiểm tra tính khả thi kinh tế.

Nếu quý độc giả quan tâm tới một lô cụ thể, có thể tiến hành bước đầu bằng việc thu thập hồ sơ hình ảnh, tọa độ thửa và lịch sử giao dịch để tôi hỗ trợ đánh giá chi tiết hơn theo mô hình phân tích đầu tư.


Cảm ơn quý độc giả đã theo dõi phân tích này. Nếu cần, tôi có thể hỗ trợ soạn danh sách câu hỏi cho chủ bán, mẫu hợp đồng đặt cọc đảm bảo quyền lợi hoặc bảng tính chi tiết kịch bản tài chính cho lô 180m² với giá 32tr/m².

1 bình luận về “Đất ven sông xã Sóc Sơn giá 32tr/m²

  1. Pingback: Shophouse xã Sóc Sơn 3 mặt tiền 7.8 tỷ - VinHomes-Land

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *